Bir vaxtlar bank hesabı açmaq üçün filiala getmək, növbədə gözləmək və kağız sənədlər doldurmaq qaçılmaz idi. İndi isə bir çox xidmət üçün bu addımlar telefon ekranına köçüb. Bunu mümkün edən texnologiya rəqəmsal kimlik və eKYC adlanır. Bu yazıda eKYC-nin necə işlədiyini, hansı rahatlıqları gətirdiyini və hansı təhlükəsizlik-məxfilik məsələlərini nəzərə almaq lazım olduğunu izah edirik.
eKYC nədir?
KYC "Know Your Customer" — yəni "müştərini tanı" prinsipidir və maliyyə qurumlarının müştərinin kimliyini təsdiqləmək üçün apardığı prosesi bildirir. eKYC isə bu prosesin elektron, məsafədən aparılan formasıdır. Filiala getmək əvəzinə istifadəçi sənədini və şəxsini rəqəmsal vasitələrlə təsdiqləyir. Məqsəd eyni qalır — fırıldaqçılığın və pul yuyulmasının qarşısını almaq — lakin üsul tamamilə onlayna keçir.
Proses necə işləyir?
Tipik eKYC bir neçə addımdan ibarətdir və adətən bir neçə dəqiqə çəkir:
- Sənədin skan edilməsi: şəxsiyyət vəsiqəsinin və ya pasportun şəkli çəkilir;
- Canlılıq yoxlaması: selfi və ya qısa video ilə real şəxsin olduğu təsdiqlənir;
- Müqayisə: sənəddəki şəkil canlı görüntü ilə tutuşdurulur;
- Məlumatların yoxlanışı: verilənlər rəsmi reyestrlərlə uyğunlaşdırılır;
- Təsdiq: uyğunluq olarsa, hesab və ya xidmət aktivləşir.
İstifadəçi üçün rahatlıqlar
eKYC-nin ən aydın faydası vaxt və məsafə qənaətidir. Hesab açmaq, kredit üçün müraciət etmək və ya xidmətə qoşulmaq filiala getmədən, gündüz-gecə istənilən vaxt mümkün olur. Bu, xüsusən filialdan uzaq yaşayanlar və ya hərəkət imkanı məhdud olanlar üçün maliyyə xidmətlərini daha əlçatan edir. Prosesin avtomatlaşması həm də kağız sənəd dövriyyəsini və insan səhvlərini azaldır.
Təhlükəsizlik tərəfi
Məsafədən kimlik təsdiqi yeni təhlükəsizlik tələbləri də doğurur. Sistem real şəxslə fırıldaqçını ayırd etməlidir — buna görə canlılıq yoxlaması mühümdür: o, sənədin şəklini və ya başqasının fotosunu istifadə etməyə cəhdləri aşkarlamağa çalışır. Eyni zamanda, istifadəçinin öz tərəfində də diqqət lazımdır.
- Yalnız rəsmi tətbiqlərdən istifadə edin, naməlum linklərə sənəd göndərməyin;
- Şəbəkə təhlükəsizliyinə diqqət edin, açıq ictimai Wi-Fi-dan həssas əməliyyatlardan çəkinin;
- İki mərhələli təsdiqi mümkün olan yerdə aktiv edin.
Məxfilik məsələləri
eKYC biometrik və şəxsi məlumatların toplanmasını tələb edir — üz görüntüsü, sənəd surəti, bəzən digər identifikatorlar. Bu məlumatların necə saxlandığı, nə qədər müddətə qaldığı və kimlərlə bölüşüldüyü istifadəçi üçün mühüm sualdır. Etibarlı qurumlar bu məlumatları qorumaq, şifrələmək və yalnız qanuni məqsəd üçün saxlamaqla öhdəlidir. İstifadəçi isə xidmətə qoşulmadan əvvəl məxfilik şərtlərinə ən azı ümumi nəzər salmalıdır.
Yekun
eKYC kimlik təsdiqini filialdan telefon ekranına köçürərək maliyyə xidmətlərini daha sürətli və əlçatan edir. Rahatlıq böyük olsa da, biometrik məlumatların qorunması və yalnız etibarlı kanallardan istifadə kritik əhəmiyyət daşıyır. Onlayn müraciət edilə bilən kart məhsullarını müqayisə etmək üçün kartlar bölməsinə baxa bilərsiniz.
