Kredit götürərkən ödəniş cədvəlinin necə qurulacağı çox vaxt diqqətdən qaçır, halbuki bu seçim aylıq yükünüzü və ümumi faiz xərcinizi birbaşa müəyyən edir. İki əsas variant var: annuitet və diferensial ödəniş. Bu yazıda hər ikisinin necə işlədiyini, hansının kimə uyğun olduğunu və real rəqəmlərlə fərqi izah edirik.
Annuitet ödəniş nədir?
Annuitet ödənişdə hər ay bankı eyni məbləğ ödəyirsiniz — kredit müddəti boyunca aylıq ödəniş dəyişmir. Lakin bu ödənişin daxili strukturu dəyişir: ilk aylarda məbləğin böyük hissəsi faizə, kiçik hissəsi əsas borca gedir. Müddət irəlilədikcə bu nisbət tərsinə dönür və getdikcə daha çox hissə əsas borcun bağlanmasına yönəlir.
Diferensial ödəniş nədir?
Diferensial ödənişdə əsas borc bərabər hissələrə bölünür və hər ay eyni məbləğdə əsas borc ödəyirsiniz. Faiz isə qalan borcdan hesablandığı üçün ilk aylarda yüksək, sonra get-gedə azalır. Nəticədə ilk aylarda aylıq ödəniş daha böyük olur, sonra ay-aydan azalır. İlk ödənişlər ağır gəlsə də, ümumi faiz adətən annuitetdən az olur.
Real rəqəmlərlə müqayisə
Tutaq ki, 12 000 manat krediti illik 18% faizlə 24 aya götürürsünüz. Annuitetdə hər ay təxminən eyni məbləğ — orta hesabla 599 manat — ödəyirsiniz və müddət sonunda ümumi faiz təxminən 2 376 manat olur. Diferensialda isə birinci ay ödəniş təxminən 680 manatdan başlayır, sonuncu ay isə 507 manata düşür; ümumi faiz təxminən 2 250 manata enir. Fərq böyük görünməsə də, məbləğ və müddət artdıqca bu fərq nəzərəçarpacaq qədər böyüyür.
| Göstərici | Annuitet | Diferensial |
|---|---|---|
| İlk aylıq ödəniş | Orta səviyyədə, sabit | Ən yüksək |
| Son aylıq ödəniş | Eyni qalır | Ən aşağı |
| Ümumi faiz | Bir qədər çox | Bir qədər az |
| Büdcə planlaması | Asan, ödəniş sabit | Çətin, ödəniş dəyişir |
Hansı kimə uyğundur?
Annuitet ödəniş gəliri sabit olan və hər ay nə qədər ödəyəcəyini dəqiq bilmək istəyən insanlar üçün rahatdır. Büdcəni planlaşdırmaq asandır, çünki rəqəm dəyişmir. Diferensial isə ilk aylarda daha böyük ödənişi rahat qarşılaya bilən və ümumi faizi minimuma endirmək istəyənlər üçün sərfəlidir.
- Sabit, orta gəlir: annuitet daha rahat və proqnozlaşdırıla biləndir.
- İlk aylarda güclü gəlir: diferensial ümumi faizdə qənaət verir.
- Uzunmüddətli iri kredit: diferensialın faiz üstünlüyü daha aydın görünür.
- Gələcəkdə vaxtından əvvəl bağlama planı: diferensialda borc daha sürətli azalır.
Seçim zamanı nəyə diqqət etməli?
İlk növbədə hər iki variant üçün ümumi geri ödəniləcək məbləği soruşun — təkcə aylıq rəqəm aldadıcı ola bilər. Sonra ilk ayların ödənişinin büdcənizə uyğun olub-olmadığını yoxlayın; diferensialda başlanğıc ödəniş gözlədiyinizdən yüksək çıxa bilər. Bəzi banklar yalnız bir variant təklif edir, ona görə də müqayisə etməzdən əvvəl seçim imkanının olub-olmadığını dəqiqləşdirin.
Yekun
Annuitet rahatlıq və sabitlik, diferensial isə ümumi faizdə qənaət təklif edir — düzgün seçim sizin gəlir axınınızdan və üstünlüyünüzdən asılıdır. Hər iki cədvəlin ümumi xərcini müqayisə edib özünüzə uyğun olanı seçin. Aylıq ödənişi əvvəlcədən hesablamaq və variantları qarşılaşdırmaq üçün istehlak krediti səhifəmizdən istifadə edə bilərsiniz.
