Kredit götürmək qərarı tələsik verildikdə çox vaxt sonradan peşmançılıq gətirir. Müraciət düyməsinə basmazdan əvvəl bir neçə dəqiqə ayırıb özünüzə düzgün sualları vermək, çətin ödənişlərdən və lazımsız xərclərdən qoruyur. Bu yazıda kredit götürməzdən əvvəl mütləq cavablandırmalı olduğunuz 7 sualı praktiki yoxlama siyahısı kimi təqdim edirik.
Yoxlama niyə vacibdir?
Kredit uzunmüddətli öhdəlikdir — bir dəfə imzaladığınız müqavilə aylar, bəzən illər boyu büdcənizi formalaşdırır. Müraciətdən əvvəl bir neçə dəqiqəlik dürüst öz-özünü yoxlama bu öhdəliyin sizə uyğun olub-olmadığını ortaya çıxarır. Bu siyahının məqsədi sizi kreditdən çəkindirmək deyil, qərarı emosiya ilə deyil, faktla verməyə kömək etməkdir.
Kreditdən əvvəl 7 sual
Aşağıdakı suallara dürüst cavab verin. Hər hansı birinə "bilmirəm" deyirsinizsə, müraciəti dayandırıb əvvəlcə həmin sualı aydınlaşdırın:
- Bu kredit həqiqətən zəruridirmi? Xərc təxirə salına bilərmi, yoxsa indi mütləq lazımdır?
- Aylıq ödənişi rahat ödəyə bilərəmmi? Ödəniş büdcənizdə sıxıntı yaratmadan yer tutmalıdır.
- Ümumi geri ödəniləcək məbləğ nə qədərdir? Yalnız aylıq deyil, kreditin sonunda ödəyəcəyiniz cəmi.
- Effektiv faiz neçədir? Komissiya və sığorta daxil real dəyər, reklamdakı nominal faiz yox.
- Hansı komissiya və cərimələr var? Rəsmiləşmə haqqı, gecikmə cəriməsi, vaxtından əvvəl bağlama şərti.
- Gözlənilməz hal olsa nə edəcəyəm? Gəlir azalsa və ya xərc çıxsa, ödənişi davam etdirə biləcəksinizmi?
- Daha yaxşı təklif varmı? Bir neçə bankın şərtlərini tutuşdurdunuzmu?
Ödəmə gücünü necə qiymətləndirməli?
Ən vacib sual ikincidir: aylıq ödənişi rahat ödəyə bilirsinizmi? Bunu yoxlamağın praktiki yolu var — gözlənilən aylıq ödəniş qədər məbləği bir neçə ay büdcənizdən kənara qoyun. Əgər bu məbləği itirmək gündəlik xərclərinizi sıxırsa, kredit həddən artıq ağırdır. Aylıq ödəniş gəlirinizin yalnız rahat hissəsini tutmalı, ehtiyat üçün boşluq buraxmalıdır.
Real dəyəri necə görmək olar?
Üçüncü və dördüncü suallar kreditin əsl qiymətini açır. Reklamda göstərilən nominal faiz çox vaxt komissiyaları və sığortanı əks etdirmir, ona görə iki təklif eyni faizlə tamam fərqli başa gələ bilər. Real müqayisə üçün effektiv faizə və ümumi geri ödəniləcək məbləğə baxın. Müqavilədəki bütün komissiya və cərimələri əvvəlcədən soruşun — gecikmə cəriməsi və vaxtından əvvəl bağlama şərti sonradan ən çox sürpriz olan maddələrdir.
Müqayisə etmədən imzalamayın
Yeddinci sual çox vaxt nəzərdən qaçır, halbuki ən sərfəlisidir. İlk gördüyünüz təklifi qəbul etmək əvəzinə bir neçə bankın şərtlərini tutuşdurmaq aylıq ödənişdə və ümumi xərcdə nəzərəçarpacaq fərq yarada bilər. Müqayisə zamanı aşağıdakılara baxın:
- Effektiv faiz dərəcəsi
- Ümumi geri ödəniləcək məbləğ
- Rəsmiləşmə komissiyası və sığorta tələbi
- Vaxtından əvvəl bağlama şərtləri
Yekun
Kreditdən əvvəlki bu 7 sual qərarı emosiya ilə deyil, faktla verməyə kömək edir: ehtiyac zəruridirmi, ödəniş rahatdırmı, real dəyər nə qədərdir və daha yaxşı təklif varmı. Hər hansı sualda tərəddüd edirsinizsə, müraciəti dayandırıb əvvəlcə cavabı aydınlaşdırın — tələsməmək ən ucuz qənaət üsuludur. Təklifləri tutuşdurmaq və aylıq ödənişi hesablamaq üçün istehlak krediti səhifəmizə baxın.
